Tretman Nedir ve Tretman Nasıl Yazılır?
TRETMAN; filmlerde olacak hareketlerin ayrıntılı olarak betimlenmiş halidir. Bu sebeple de sinopsisten uzun olmakla birlikte film öyküsünden de hayli kısadır. Yine sinopsisin aksine bazen içeriğinde diyaloglara yer verilebilse de temel anlamda diyalogun olmadığı bir şekilde senaryo yazmanın şeklidir. Senaryoya yakın olan tretman aynı zamanda senaryonun planı durumundadır.
TRETMAN NASIL YAZILIR:
Tüm özellikleri ile tam olarak hazırlanmış bir tretmanın uzunluğu 15 ile 80 sayfa arasında değişiklik gösterebileceği belirtilmişse de ortalama tretmanın 40 sayfa olup, mesalâ “Terminatör” filminin tretmanın 44 sayfa civarındadır. Tretman şimdiki zaman dilimi ile üçüncü kişinin ağzı anlatımıyla yazılabilse de geniş zaman kipiyle yazılması beklenilir. Tretman bir konu ve film öykü özeti olmakla birlikte, anlatımda önemli rolleri üstlenen kişilerin betimlemelerini de içermektedir. Karakterlerin amacının neler olduğuyla, karakterlerin arasındaki ilişkilere açıklık getirerek genel anlamda bilgiler verir. Film öyküsünü geliştirme aşamasında çekilecek olan filmin aşamaları ve neredeyse her karesi bu evredeyken tasarlanmakla birlikte tretmanın amacı, senaryoyu başlangıçta inceleme fırsatı sunarak, varsa plandaki zayıflıkları görmektir. Tretman yazılırken teknik terimler kullanmak da olmaz. Mesela tretmanda, kameranın karakteri kadraja alarak zoom yapar ibaresi yer alamaz. Betimleme detaylı yapılır, senaryonun sahne tasarımından bahsedilir ancak kesinlikle kameranın yapması gereken görsel açıyı tretmanda göremezsiniz. Tretman senaryonun şablonu olarak belirlenir bu şablon halindeki tretmanın içi senaryoya bağlı kalarak doldurulur ve bu sayede senaryo ortaya çıkar.
TRETMAN VE ÇEŞİTLERİ:
Öyküden bir önceki planlı aşama olan ve sinopsisten sonra betimleme yapılarak gelen tretman, bir anlamda film öyküsünün özeti olduğu için sinopsisin de geniş halidir. İki tür tretmanın olduğu bilinmektedir. İlki bilinen orijinal tretmanın taslağı olup uzun ve detaylı olarak sahnelerin ana hatları ile belirlenip bir arada tutulmasıdır ve yazının gelişiminde oluşur. Diğeri ise sunum tretmanıdır. Emir üzerine yazılan sunum tretmanı önemli hikaye olguları ile tüm hikayeyi basit bir kalıba sığdırmaktadır. Bir fikir ile başlayan, sonrasında ortalama 8 sayfalık sinopsisle şekillenen ve yönetmene çekim notları ile senaryonun içinde nasıl şekil alabileceğini belirleyen ve ortalama 3 ile 30 sayfa arasında ortalama 10 sayfadan ibaret olan bir metindir sunum tretmanı.
Bir de yazım stiline göre oluşumu ve yazanı itibariyle iki çeşit ortaya çıkan tretman vardır; Birincisi Amerikan stilinde yazılan ve Fransiz sitilinde yazılan tretmandır. Bu farklılığın nedeni Amerika’da sinema sektörünün hayli büyüyen bir endüstriye dönüşmesidir. Senaryo yazarının yönetmenden farklı kişiler olması sebebiyle de Amerikan stili tretman sahne sahne yazılmaktadır. Fransız stilindeki tretmanda ise tıpkı Fransız tarzı senaryo gibi auteur yönetmenlerin etkisiyle ve senaryoyu da çoğu kez kendileri yazdıkları için senaryonun başlangıç ayağı olarak görülen tretman plan plan yazılmaktadır.
İYİ BİR TRETMAN NASIL OLMALIDIR?
-Tretman yazarken kişilerin yani karakterlerin özellikleri muhakkak belirtilmelidir.
-Betimlemelerin bolca bulunduğu tretmanda çevrenin özellikleri de ortaya konulmalıdır.
-Öyküde görülmesi gereken hareketler belirtilmeli ve bazı hareketler olması gerektiği şekilde düzeltilmelidir.
-Tretman aşamasında iken dramatik yapının kurulmasıyla olgular da sıralanmalıdır. Bu yapılırken de olayların bağlantıları bir şekilde sağlanmalıdır. Konunun gelişme noktaları ile çatışmaları da belirlenmelidir.
-Geniş zaman diliyle kişiler tüm karakteristik özellikleriyle tanıtılmalıdır.
-Kişilerle, ortaya koydukları olaylar incelenir.
-Sinopsis gibi hiç diyalog olmayacak diye bir durum olmasa da diyalogların yalnızca en önemli olanları yazılabilir. En önemli diyaloglar haricinde diyalog bulunmaz.
-Yalnızca öykünün ele alınan ana hikayesi değil, aynı zamanda yan hikayeleri de belirlenmelidir. Çünkü tretmanın öykünün plan hali olduğu unutulmamalıdır.
Tretman hazırlanırken yazılan her cümlesi, her kelimesi filmde oluşacak görüntüye uygun şekilde yazılmalıdır.
