Sit-Com Nasıl Yazılır?
Durum komedisi olarak bilinen ve aslen İngilizce uyruklu olan sit-com, “situation comedy”in kısaltarak Türkçe’mizde kullandığımız bir drama türüdür. Senaryosunun özünde hikaye bulunan sit-com, esasında radyoda doğmuş olup, günümüz itibariyle de TV programlarında daha yaygın halde karşımıza çıkmaktadır. Sit-comlar mekan olarak, genelde bilinen alanlarda geçmekte olup, bunun yanı sıra dış mekanlar kullanılabildiği gibi, genelde ev ve işyerleri gibi alanlar tercih edilmektedir. Ayrıca bazen çizgi film halinde de karşımıza çıkabilen sit-com türüne örnek olarak, büyük küçük demeden ülkemizde de sevilerek izlenen “The Simpsons” ve “South Park” örneklerini verebiliriz.
Sit-com yazmak, bu programın 30 dakika gibi kısa süreli olması açısından kolay gibi görünse de esasında zahmetli ve üzerinde hayli düşündüren bir durum komedisi oluşturmaktır. Adı üzerinde durum komedisi olduğundan, esprilerden ziyade durum betimlemesinin komedisi seyirciyi güldürmektedir. Yazma aşamasında bu önemli özelliğin dikkate alınarak kaleme alınması önemlidir. Karakterlerin özellikleri çok iyi çizilmeli ve yere sağlam basan karakterler olmalıdır. Sit-com izleyicileri açısından, beklenti tür mahiyeti yönünden büyüktür, bu programda bulunması gereken tipler güzel katikatürize edilmiş tiplerden olmalı ve olaylardan ziyade tiplerin durumlandırılmasına yoğunlaşılmalıdır.
Sit-com yazarken, hikayesinin üç perdede planlanması her zaman iyidir. Örneğin yarım saatlik bir senaryonun ilk beş sayfasına kadar ana hikayenin kuruluşu olan ve yan hikayeleri de besleyen ilk perde, hikayenin gelişme bölümü olarak bilinen ve senaryonun ortalarında olayları beklentinin dışına yönlendiren ve izleyicinin merakını da tetikleyen orta perde, yine üç beş sayfa olan ve ana hikayenin yanında yan hikayeleri de çözüme ulaştıran son perde ile güzel bir sit-com yazmak mümkündür. Sit-com senaryolarında komedi dünyasını önceden kurup karakterleri yaratmadan durum komedisi yazılacağını sanıyorsanız yanılırsınız. Durum komedisi dramalarında her zaman ilkin karakterler yaratılır. Zaten doğru karakteri seçerseniz, içinde yaşadığı dünyayı da karakterler beraberinde getirirler. Hem sağlam seçilen karakterler, hikayenizi kolaylıkla takip etmenize de yardımcı olurken, hikayenin anlatımında da sizin baş yardımcınız olacaktır. Seçeceğiniz karakterler ne kadar gerçek dünyadan olursa hikayeniz de o kadar gerçek olur. Karakterlerinizin insani özelliklerde olması, insan gibi davranması yani normal hayatta insanlar nasıl hayatlarını sürdürüyorsa onlar gibi yaşaması gerekmektedir. Hatta diyaloglardan ziyade durum komedisi olduğu için karakterlere kendilerine has ses tonu da verdirebilirsiniz bu durum komik bir zıtlaşma durumu için bire birdir. Zaten bu tür dramalarda seyirci diyaloglardan ziyade durumun komikliğine ve bu komikliğin betimlenmiş haline gülmektedir. Diyaloğun içeriği kısa ve öz olmasına karşın, komediyi sözlerden ziyade görüntü ve karakterlerle öyle güzel, zekice kurgularsınız ki, yazdığınız hikaye ile çok az bir kadronun neler yapabileceğini oturup keyifle izleyebilirsiniz.
Sit-com yazmak için, dikkat edilecek önemli hususlardan biri de zamandır. Eğer hikayeyi uzatırsanız ve bu drama 30 dakikadan daha uzun olursa haliyle durum komedisi olma niteliğini kaybeder. Tadını kaçırmaması için süreyi de iyi ayarlamak gerekir. Süre olarak da izleyiciye kalitesini gösteren sit-com örnekleri hayli fazladır. Bunlara Friends, Two guys and a girl ve The war at home gibi başarılı durum komedisi örneklerini verebiliriz.
Sit-com senaryonuzu yazarken programın hangi zeminde ve mekanda çekileceğini bilerek yazmanız önemlidir. Stüdyoda izleyicilerin de bulunacağı bir sit-comda dış mekan sınırlı kullanılır. En fazla üç büyük set bulunur ve olaylar kısa sürelerde gerçekleşmektedir. Set sayısına da ayarlayarak yazılan senaryo, setlere göre kostüm değişikliği gerektiğinden çekimlerin yavaşlamaması açısından da çok önemlidir. Diyelim ki dış mekanda çekilecek bir durum komedisi yazacaksanız da, dış mekan çekimlerinde bir kameranın kullanılacağını bilmeniz ve her açının o bir kamera ile çekileceği durumuna göre yazdığınız sekansı ona göre değerlendirmeniz başarılı bir sit-com yazmanızda büyük kolaylık sağlayacaktır.
